انسانى كه اهل معصيت و يا اهل توجه به غير خداست نيز خوابيده است: "الناس نيام فاذا ماتوا انتبهوا"(2) بيشتر انسان‌ها در خوابند و وقتى كه بميرند بيدار مى‌شوند؛ بر خلاف فرهنگ رايج بين ما كه در باره مردگان مى‌گوييم: به خواب ابد فرو رفته‌اند، دين مى‌گويد: مردگان تازه بيدار شده‌اند.
بيشتر انسان‌ها در خوابند و وقتى كه بميرند بيدار مى‌شوند؛ بر خلاف فرهنگ رايج بين ما كه در باره مردگان مى‌گوييم: به خواب ابد فرو رفته‌اند، دين مى‌گويد: مردگان تازه بيدار شده‌اند. انسانى كه در دنياست و معارف الهى را نمى‌يابد در خواب است؛ اما وقتى مى‌ميرد بسيارى از مسائل براى او روشن مى‌شود و در حقيقت، مرگ سرآغاز بيدارى است.

انسانى كه در دنياست و معارف الهى را نمى‌يابد در خواب است؛ اما وقتى مى‌ميرد بسيارى از مسائل براى او روشن مى‌شود و در حقيقت، مرگ سرآغاز بيدارى است و اگر برزخ يا قبر را مرقد يعنى خوابگاه مى‌نامند براى آن نيست كه انسان در آن جا در خواب است چون برزخ نسبت به دنيا بيدارى است؛ بلكه براى آن است كه برزخ نسبت به قيامت كبرا خواب است؛ زيرا بسيارى از امور بعد از مرگ و در برزخ نيز براى انسان روشن نيست؛ ولى در قيامت كبرا روشن مى‌شود. از اين رو انسان‌هاى برانگيخته شده از قبر در روز بعث مى‌گويند: "من بعثنا من مرقدنا"(3) چه كسى ما را از خوابگاهمان مبعوث كرده است؟ به هر حال، همان گونه كه عوامل بيدارى انسان گوناگون و مراتب بيدارى وى متفاوت است، زاد و توشه‌اى هم كه بعد از بيدارى براى سفر خويش فراهم مى‌كند مختلف است؛ كسانى كه از همان آغاز، زنگ بيدارى را محبت حق مى‌دانند قهراً زاد و توشه‌اى هم به اندازه همين سفر تهيه مى‌كنند.


پي‌نوشت‌ها:

1- مفاتيح الجنان، مناجات شعبانيه.

2- بحارالانوار، ج 4، ص 43/ اصول كافى، ج 2، ص 240.

3- سوره يس، آيه 52.

منبع: کتاب مراحل اخلاق در قرآن، آية الله جوادي آملي.

برداشت از سایت http://beta.tebyan.net/index.aspx?pid=30389